على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1211

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

حثى ( hasy ) ا . ع . مشت و هر آنچه از آب و جز آن كه در مشت گيرند . ج : حثيات . حثى ( hasy ) م . ع . حثى حثيا و حثيانا و حثوا و تحثاء ( واوية يائيه ) . مر . حثو . حثى ( has ) ا . ع . خاك پاشيده و سبوس و پوستهاى خرما . حثاة يكى . و كاه و يا كاه باريك و كاه‌ريزه و كاهى كه دانه از آن جدا كرده باشند . حثى ( hos ) ا . ع . ج . حثوة . حثيات ( hasay t ) ا . ع . ج حثى . و ثلاث حثيات من الماء اى ثلاث غرفات . حثيان ( hasay n ) م . ع . حثى حثيا و حثيانا . مر . حثو . حثية ( hasyat ) ا . ع . واحد حثى يعنى يك مشت از آب و جز آن . حثيث ( hasis ) ا . ع . سريع و شتاب - ضد بطئ . ج : حثاث . و ولى حثيثا اى مسرعا حريصا يعنى بشتاب و حرص پشت كرد . حثيثى ( hessis ) م . ع . حث حثا و حثحوثا و حثيثى . مر . حث . حثيرة ( hasirat ) ا . ع . مهمانى بناى نو . حثيل ( hesyal ) ا . ع . كوتاه بالا . و نوعى از درخت كوهى . ج : حثائل . و مرد كاهل و كودك بدخوار تبه حال . حج ( hajj ) م . ع . حج بنو فلان فلانا ( از باب نصر ) : بسيار آمد و رفت كردند بنو فلان نزد فلان . و نيز حج : آهنگ كردن و باز داشتن . الحديث فحججتها اى صرفتها عن جهتها . و ميل فرو بردن بجراحت از جهت علاج . و غلبه كردن بحجت بر كسى المثل لج فحج . و قصد طواف كعبه كردن به نيت عبادت و بجاى آوردن آن . حج ( hajj ) و ( hejj ) ا . ع . قصد . و باصطلاح فقها قصد البيت للتقرب الى اللّه تعالى بافعال مخصوصة فى اماكن مخصوصة . و يقال الحج بالفتح المصدر و بالكسر الاسم . و قوله : تعالى الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ اى زمان الحج . و قوله يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ قيل هو يوم النحر و قيل يوم عرفة و قيل الحج الاكبر ما فيه وقوف و الاصغر الذى لا وقوف فيه و هو العمرة و قيل جميع ايام الحج . الحديث انما سمى الحج الاكبر لانها سنة كانت حج فيها المسلمون و المشركون و لم يحج المشركون بعد تلك السنة . حج ( hajj ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طواف خانهء كعبه و ساير اعمال مخصوصه در ايام مخصوصه . و حج كردن : بجا آوردن طواف و ساير اعمال . حج ( hojj ) ع . ج . حاج و حاجج . حجا ( haj ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پيكار و نبرد و كارزار . حجا ( haj ) ا . ع . ناحيه و كرانه و سوى . ج : احجاء . و حجاب و پرده و ستر . و حبابهاى آب كه از باران پديد آيد . و زمزمه و ترنم . حجا ( haj ) ص . ع . سزاوار . مذكر و مؤنث و تثنيه و جمع و واحد در وى يك‌سان است . حجا ( hej ) ا . ع . عقل و زيركى و مقدار . ج : احجاء . حجأ ( haja ' ) م . ع . حجأ بالامر حجا ( از باب فتح ) : شاد شد به آن كار . و حجا عنه كذا : باز داشت از وى آن را . و حجئ به ( از باب سمع ) : بخيلى كرد به آن و مولع شد و يا شاد گرديد به آن و يا چنگ زد در آن و لازم گرفت آن را . حجاء ( haj ' ) و ( hej ' ) ا . ع . زمزمه و ترنم و خوانندگى كه بآهستگى كنند . حجاء ( hej ' ) م . ع . حاجاه محاجاة و حجاء : پرسيد از وى تا در غلط افگند او را يا چيستان گفت . و نيز حجاء : با هم كارزار كردن . حجاب ( hej b ) ا . ع . پردهء . ج : حجب . و منقطع زمين سنگلاخ سوخته و ريگ دراز . و آنچه از كوه بلند باشد . و روشنائى آفتاب و يا كرانهء آن . و هر حايل ميان دو چيز يق العجز حجاب بين الانسان و مراده . و نام كوهى سواى كوه قاف . و موت در حالت شرك اعاذنا اللّه منها . الحديث يغفر للعبد ما لم يقع الحجاب . و نيز حجاب : لحمة رقيقة مستبطنة بين الجنبين تحول بين الرئة و القصب . حجاب ( hej b ) م . ع . حجبه حجبا و حجابا ( از باب نصر ) : بازداشت آن را از دخول . و حجب الشيئ : پوشانيد آن چيز را و نيز حجب : كم كردن حصهء وارث را و يا محروم گردانيدن وارث را از حصه . حجاب ( hej b ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پرده و نقاب و برقع و روبند . و فاصله . و روپوش . و حجاب كحلى : آسمان و ابر سياه و غبار . و حجاب كردن : خود را پوشانيدن و رو گرفتن و رو پنهان كردن و مخفى و پنهان كردن . حجاب ( hojj b ) ع . ج . حاجب . حجابانه ( hej b ne ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور پنهانى و بطور مخفى . حجابة ( hej bat ) ا . ع . دربانى و پرده دارى . الحديث قالت بنو قصى فينا الحجابة يعنون حجابة الكعبة اى سدانتها . حجاب چشمى ( hej b - cacmi ) ا . پ . محجوبيت و نگاه ملايم و بطور حجب . حجابى ( hej bi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - پرده‌دار و با شرم و حيا و پنهانى و نهانى . حجاة ( haj t ) ا . ع . واحد حجا كه يك حباب آب باشد . و كرانه و سوى و جانب . ج : حجى و احجاء .